หัดไปทีละขั้น

เมื่อเผชิญอารมณ์ ไม่ว่าจะภายในหรือภายนอก น่าพอใจหรือไม่น่าพอใจ
การที่เราจะดีลกับมันเพื่อรื้อถอนความยึดมั่นถือมั่นของเรา จะต้องปฏิบัติไปตามขั้นตอนดังนี้

1. เริ่มแรกต้องรู้เท่าทันอารมณ์ที่ปรากฏและรู้เท่าทันความพอใจหรือไม่พอใจที่เกิดมีต่ออารมณ์นั้นด้วยใจที่สงบ ไม่ไหลตามความพอใจหรือไม่พอใจนั้น
2. ต่อไปเมื่อสงบได้ให้หัดดูให้เห็นตามเป็นจริงว่า จริงๆแล้ว ความพอใจไม่พอใจที่เกิด มันเกิดจากใจของเราปรุงเอง ไม่ได้เกิดเพราะสิ่งที่มากระทบหรือสภาวะที่ปรากฏ ใจของเราเป็นตัวเติมความหมายและคุณค่าให้กับอารมณ์นั้นเอง
3. เมื่อเห็นได้เช่นนี้ และสามารถสงบท่ามกลางการเห็นแจ้งเช่นนี้ได้ จึงค่อยเลือกแสดงออกไปเพื่อประโยชน์ ไม่ว่าจะละอกุศลหรือเจริญกุศลเพื่อให้เกิดประโยชน์ที่สุดตามเหตุปัจจัย แต่ขณะที่กระทำเช่นนั้นก็ต้องเห็นว่ามันเป็นเพียงการแสดงออกไปเพื่อประโยชน์เท่านั้น จิตรู้ภายในต้องสงบรู้อยู่ตลอด

นี่เป็นปัญญาขั้นแรกที่ง่ายที่สุด ซึ่งต้องหัดไปทีละขั้นจนชำนาญแล้วค่อยทำขั้นต่อไปตามลำดับ

แต่หากปัญญาของเราได้ฝึกมาดีและเฉียบคมพอ เราก็อาจจะมองให้เห็นความเป็นมายาของอารมณ์นั้นไปด้วยเลย ซึ่งจะเป็นการเข้าสู่โลกุตตระได้สมบูรณ์เพิ่มขึ้น